VOX Cool: “Pin Lạnh” mở hướng lưu trữ năng lượng cho chuỗi cung ứng lạnh

Kho lạnh và vận chuyển đông lạnh là những mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng thực phẩm, thủy sản và dược phẩm. Tuy nhiên, các hệ thống này thường tiêu thụ nhiều điện, chịu áp lực lớn vào giờ cao điểm và cần duy trì nhiệt độ ổn định ngay cả khi nguồn điện bị gián đoạn. Trong vận chuyển, đá xay hoặc vật liệu làm mát dùng một lần cũng tạo ra những hạn chế về nhiệt độ, khối lượng và lượng nước phát sinh sau khi tan.

Được thành lập vào tháng 1/2024, VOX Cool tiếp cận bài toán này bằng công nghệ “Pin Lạnh” sử dụng vật liệu chuyển pha. Khi được sạc lạnh, vật liệu chuyển từ trạng thái lỏng sang rắn và tích trữ năng lượng nhiệt. Khi ngừng sạc, quá trình diễn ra theo chiều ngược lại, giải phóng phần năng lượng đã lưu để duy trì nhiệt độ cần thiết.

Khác với pin điện hóa tích trữ điện rồi chuyển đổi thành năng lượng làm mát, Pin Lạnh lưu trữ trực tiếp dưới dạng nhiệt. Giải pháp không sử dụng cơ chế phản ứng điện hóa, hướng đến việc giảm rủi ro cháy nổ và tối ưu chi phí trong các ứng dụng làm lạnh. So với đá xay, sản phẩm có thể tái sử dụng, không chảy nước và duy trì nhiệt độ theo từng yêu cầu cụ thể.

VOX Cool hiện phát triển 12 ngưỡng nhiệt độ chuyển pha, trải dài từ khoảng -33°C đến 21°C. Vật liệu được đóng gói dưới dạng hộp nhựa cứng hoặc túi PVC mềm để thích ứng với nhiều không gian và mục đích sử dụng. Với kho lạnh, hệ thống có thể sạc vào giờ thấp điểm và giải phóng năng lượng vào giờ cao điểm. Trong vận chuyển, mỗi loại Pin Lạnh được lựa chọn theo mức nhiệt bảo quản của thực phẩm, dược phẩm hoặc vắc-xin.

Từ phòng nghiên cứu đến những đơn hàng thực tế

VOX Cool đang vận hành hai cơ sở tại Việt Nam. Cơ sở Đà Nẵng đảm nhận nghiên cứu, phát triển công nghệ và sản xuất; nhà máy tại Phú Thọ giúp mở rộng năng lực cung ứng. Doanh nghiệp cũng đầu tư thiết bị đo nhiệt độ chuyển pha, nhiệt ẩn và thử độ bền qua các chu kỳ nhiệt để chủ động hơn trong quá trình kiểm tra sản phẩm.

Nền tảng khoa học của giải pháp được hình thành từ hoạt động nghiên cứu liên kết với Đại học Oxford và chương trình UKRI Energy Catalyst. Việc tự phát triển công thức vật liệu và sản xuất trong nước được VOX Cool ước tính giúp giảm khoảng 30–40% chi phí so với vật liệu chuyển pha nhập khẩu tương đương, đồng thời rút ngắn thời gian giao hàng.

Sản phẩm đã được đưa vào bốn nhóm ứng dụng gồm kho lạnh, vận chuyển đông lạnh, áo làm mát và y tế. Danh sách khách hàng, đối tác và dự án bao gồm ABA Cooltrans, MM Mega Market, A Chau Food, Hai Thanh Seafood cùng một số hệ thống bán lẻ và đơn vị thủy sản. Tại thị trường quốc tế, NB Cold Chain đang sử dụng sản phẩm ở Nhật Bản, trong khi Schneider Electric phối hợp thực hiện dự án thử nghiệm cho Lotus’s tại Thái Lan.

VOX Cool có 25 khách hàng và điểm lắp đặt. Doanh thu thuần trong sáu tháng đầu năm 2026 đạt 1,914 tỷ đồng theo số liệu sổ sách kế toán. Quy mô chưa lớn, nhưng đây là doanh thu đã thực hiện, cho thấy công nghệ đã vượt khỏi phạm vi phòng thí nghiệm và bắt đầu giải quyết những nhu cầu có khách hàng chi trả.

Sản phẩm cũng đã được Quatest 2 kiểm định về an toàn khi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm và dược phẩm. Theo doanh nghiệp, Pin Lạnh còn đáp ứng các yêu cầu của châu Âu về hạn chế chất nguy hại và an toàn tiếp xúc thực phẩm.

Dư địa từ nhu cầu làm mát bền vững

Đội ngũ VOX Cool hiện có bảy nhân sự toàn thời gian và một nhân sự bán thời gian. Hai vị trí điều hành chính là TS. Lê Xuân Khoa, phụ trách chiến lược và phát triển thương mại, cùng TS. Nguyễn Phú Sinh, phụ trách công nghệ vật liệu, sản phẩm và mở rộng sản xuất.

Từ một nền công nghệ, startup có thể tiếp cận nhiều thị trường: giảm chi phí điện cho kho lạnh, bảo quản thủy sản sau đánh bắt, vận chuyển thực phẩm ở chặng cuối, duy trì nhiệt độ cho vắc-xin hoặc hỗ trợ người lao động trong môi trường nóng. Mô hình mở rộng của VOX Cool dựa vào hợp tác với nhà thầu điện lạnh, doanh nghiệp logistics và các đơn vị đã có sẵn mạng lưới khách hàng.

Tại hạng mục “Startup đổi mới sáng tạo triển vọng” của Better Choice Awards 2026, VOX Cool cho thấy một hướng đổi mới xuất phát từ bài toán công nghiệp cụ thể. Khả năng phát triển nhiều ứng dụng, làm chủ sản xuất trong nước và bước đầu tạo ra doanh thu là những cơ sở để đánh giá tiềm năng của startup. Chặng đường tiếp theo sẽ phụ thuộc vào khả năng chứng minh hiệu quả qua các dự án quy mô lớn, chuẩn hóa chất lượng và nhân rộng mô hình tại Việt Nam cũng như khu vực.