Viettel AI: Từ mô hình 120 tỷ tham số đến những hệ thống AI giải bài toán của người Việt

Một mô hình AI có hàng chục hay hàng trăm tỷ tham số có thể cho thấy năng lực tính toán, nhưng chưa đủ để trả lời một câu hỏi quan trọng hơn: công nghệ ấy có thực sự giải quyết được những bài toán của người Việt hay không. Với Viettel AI, câu chuyện đáng chú ý không chỉ nằm ở việc phát triển một mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt 120 tỷ tham số, mà ở cả hành trình xây dựng công nghệ từ nhận dạng giọng nói, xử lý ngôn ngữ, thị giác máy tính đến những trợ lý AI chuyên ngành đang được đưa vào sử dụng thực tế.

Đó cũng là một cách nhìn khác về AI Make in Vietnam. Thay vì bắt đầu bằng một chatbot dành cho người dùng phổ thông, Viettel AI lựa chọn đi từ công nghệ lõi, xây dựng các nền tảng có thể phục vụ nhiều bài toán khác nhau, sau đó đưa chúng vào những lĩnh vực đòi hỏi mức độ am hiểu dữ liệu và nghiệp vụ rất cao như pháp luật, hành chính công, tài chính hay định danh điện tử.

Từ việc giúp máy tính nghe và hiểu tiếng Việt đến một hệ sinh thái AI

Viettel AI không phải cái tên mới xuất hiện sau làn sóng Generative AI. Đơn vị tiền thân đã nghiên cứu trí tuệ nhân tạo nhiều năm, với một trong những dấu mốc đáng chú ý là việc đưa Cyberbot ra thị trường từ năm 2019. Thời điểm đó, bài toán chủ yếu vẫn là giúp máy tính có thể giao tiếp với con người bằng tiếng Việt. Cyberbot kết hợp các công nghệ nhận dạng giọng nói (Speech-to-Text), tổng hợp giọng nói (Text-to-Speech) và xử lý ngôn ngữ tự nhiên để doanh nghiệp xây dựng chatbot, callbot và các hệ thống chăm sóc khách hàng tự động.

Đến nay, Cyberbot có thể phục vụ từ tư vấn, bán hàng đến chăm sóc khách hàng và giám sát chất lượng dịch vụ. Theo thông tin Viettel AI công bố, nền tảng được thiết kế với khả năng mở rộng tới 2 triệu cuộc gọi mỗi ngày, 2.000 cuộc gọi đồng thời, trong khi chatbot có thời gian phản hồi dưới một giây cho mỗi tin nhắn. Hệ thống cũng có kiến trúc mở để kết nối với những nền tảng doanh nghiệp như CRM, ERP hay CMS.

Nhưng Cyberbot chỉ là một phần của bức tranh. Hệ sinh thái Viettel AI hiện còn bao gồm Viettel AI Platform, Data Analytics Platform và Digital Twin Platform, bên cạnh các dịch vụ AI riêng lẻ như OCR, nhận dạng biển số, kiểm duyệt hình ảnh, eKYC hay xử lý tiếng nói.

Cách phát triển này cho thấy Viettel AI không đặt cược vào một tính năng duy nhất. Thay vào đó, đơn vị xây nhiều lớp công nghệ có thể kết nối với nhau để giải quyết những bài toán khác nhau của tổ chức và doanh nghiệp.

Bước tiến mới: mô hình tiếng Việt 120 tỷ tham số

Nếu Speech, NLP hay Computer Vision là nền móng của giai đoạn trước, bước chuyển đáng chú ý trong năm 2026 là việc Viettel AI tiến sâu vào mô hình ngôn ngữ lớn. Tháng 5/2026, Viettel AI công bố VT-Super-120B-A12B, LLM tiếng Việt có quy mô 120 tỷ tham số. Mô hình được xây dựng dựa trên kiến trúc mở NVIDIA Nemotron 3 Super, sau đó được đội ngũ kỹ sư Viettel trực tiếp huấn luyện, tinh chỉnh và tối ưu cho tiếng Việt bằng dữ liệu bản địa. Theo Viettel, kết quả đánh giá cho thấy mô hình nằm trong nhóm dẫn đầu về độ chính xác so với những mô hình cùng quy mô.

Chi tiết này cũng cho thấy cần hiểu chữ “Make in Vietnam” một cách chính xác. Viettel không tuyên bố tự xây toàn bộ kiến trúc 120 tỷ tham số từ con số 0; nền tảng của mô hình là kiến trúc mở từ NVIDIA. Phần năng lực mà đội ngũ trong nước làm chủ nằm ở quá trình huấn luyện, tinh chỉnh, xây dựng dữ liệu tiếng Việt và tối ưu mô hình cho những bài toán đặc thù của Việt Nam.

Điều đáng chú ý hơn quy mô tham số là mục tiêu mà Viettel đặt ra cho mô hình này. VT-Super-120B-A12B được thiết kế để xử lý ngữ cảnh dài, duy trì mạch thông tin giữa nhiều tài liệu và những quy trình phức tạp. Đây là năng lực đặc biệt cần thiết trong các nghiệp vụ như pháp luật hay hành chính, nơi một câu trả lời có thể phụ thuộc vào nhiều văn bản, đối tượng và quy định khác nhau.

Trên nền tảng đó, Viettel AI đang tiếp tục phát triển AI Agent dành cho người Việt, hướng tới khả năng không chỉ trả lời câu hỏi mà còn tự thực hiện chuỗi nhiệm vụ như phân tích hồ sơ, đối chiếu quy định, tổng hợp dữ liệu và đề xuất hướng xử lý.

Đằng sau việc huấn luyện những mô hình ngày càng lớn cũng là sự đầu tư vào hạ tầng. Tháng 2/2026, Viettel đưa vào vận hành hệ thống NVIDIA DGX B200 đầu tiên do Việt Nam sở hữu, do Viettel AI trực tiếp vận hành. Hệ thống có hiệu năng tính toán được công bố lên tới 1,5 ExaFLOPs FP8 và được sử dụng cho nghiên cứu LLM tiếng Việt, mô hình đa phương thức và AI tạo sinh chuyên biệt. Từ hạ tầng tính toán, dữ liệu đến mô hình nền tảng, Viettel đang cố gắng xây dựng một chuỗi năng lực thay vì chỉ sử dụng AI ở lớp ứng dụng cuối cùng.

Khi AI phải hiểu cả hệ thống pháp luật Việt Nam

Khả năng làm chủ LLM sẽ khó có nhiều ý nghĩa nếu công nghệ chỉ dừng trong phòng nghiên cứu. Một trong những ví dụ rõ nhất cho hướng ứng dụng của Viettel AI là Trợ lý ảo Pháp luật. Hệ thống được Viettel phát triển cho ngành Tòa án, với mục tiêu hỗ trợ thẩm phán và cán bộ công chức tìm kiếm, tra cứu và tổng hợp thông tin pháp lý. Đây là bài toán rất khác với một chatbot thông thường. AI không chỉ cần hiểu câu hỏi bằng tiếng Việt mà còn phải hiểu cấu trúc của hệ thống pháp luật, mối quan hệ giữa văn bản, án lệ, bản án và những tình huống nghiệp vụ cụ thể.

Theo dữ liệu cập nhật do Viettel công bố, kho tri thức của hệ thống hiện có hơn 160.000 văn bản pháp luật, 72 án lệ cùng hơn 1,8 triệu bản án và quyết định. Viettel cho biết việc ứng dụng trợ lý giúp giảm khoảng 30% khối lượng công việc so với thao tác truyền thống. Đáng chú ý, quá trình xây dựng sản phẩm cũng cho thấy sự khác biệt của AI chuyên ngành. Các kỹ sư Viettel phải làm việc với thẩm phán, nghiên cứu cách vận hành của hệ thống tòa án và học thêm kiến thức pháp luật để chuyển một bài toán nghiệp vụ thành sản phẩm công nghệ.

Ở phiên bản trước đó, sau hơn một năm thử nghiệm, Trợ lý ảo Pháp luật đã ghi nhận hơn 3 triệu lượt sử dụng, trung bình khoảng 5.000–6.000 lượt hỏi đáp, tra cứu mỗi ngày và hỗ trợ hơn 12.000 tài khoản của hệ thống Tòa án tính đến tháng 8/2023. Những con số này giúp câu chuyện của Viettel AI trở nên cụ thể hơn. Giá trị không nằm đơn thuần ở việc AI có thể tạo một đoạn văn hay trả lời một câu hỏi, mà ở khả năng trở thành công cụ hỗ trợ trong một nghiệp vụ có lượng dữ liệu lớn và yêu cầu cao về độ chính xác.

Từ cán bộ công chức đến người dân

Cách tiếp cận tương tự sau đó được Viettel mở rộng sang hành chính công. Trong quá trình thay đổi các đơn vị hành chính, Viettel AI phát triển trợ lý giúp người dân tra cứu thông tin về 34 tỉnh, thành phố và 3.321 xã, phường mới bằng ngôn ngữ tự nhiên. Thay vì phải tự tìm kiếm qua nhiều văn bản, người dùng có thể đặt câu hỏi và nhận kết quả dựa trên nguồn thông tin chính thống.

Theo Viettel, trợ lý này đạt hơn 80.000 lượt sử dụng sau một tuần. Một hệ thống khác dành cho cán bộ để tra cứu thông tin về phân quyền, phân cấp cũng ghi nhận hơn 40.000 lượt hỏi đáp. Những trường hợp này khá tiêu biểu cho lợi thế của AI được phát triển trong nước. Khi bài toán liên quan đến địa danh, cơ cấu hành chính, văn bản pháp luật hay những dữ liệu thay đổi theo bối cảnh Việt Nam, việc hiểu ngôn ngữ mới chỉ là bước đầu; AI còn phải được kết nối với đúng nguồn dữ liệu và được xây dựng theo đúng nghiệp vụ.

Thị giác máy tính: một mảng khác cho thấy năng lực công nghệ lõi

Bên cạnh Generative AI và NLP, thị giác máy tính là lĩnh vực khác mà Viettel AI đã đầu tư trong nhiều năm. Năm 2024, công nghệ tìm kiếm và nhận diện khuôn mặt của đơn vị lọt Top 10 ở 5/8 hạng mục trong bài đánh giá FRTE 1 Identification của Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Mỹ (NIST). Thành tích cao nhất là Top 4 thế giới ở bài toán nhận diện khuôn mặt góc nghiêng 90 độ.

Điểm đáng chú ý là công nghệ này không dừng lại ở bảng benchmark. Nó được tích hợp vào Viettel eKYC để phục vụ định danh điện tử, đối chiếu khuôn mặt và phát hiện gian lận. Viettel eKYC còn đạt chứng nhận ISO 30107-3:2023 Level 2 về chống giả mạo sinh trắc học khuôn mặt và là đối tác cung cấp dịch vụ xác thực thông tin căn cước gắn chip.

Năm 2026 tiếp tục đánh dấu những kết quả nghiên cứu mới. Tháng 3, Viettel AI được Văn phòng Sáng chế và Nhãn hiệu Mỹ (USPTO) cấp bằng sáng chế cho phương pháp theo vết đa đối tượng trong video bằng AI. Công nghệ được chính các kỹ sư Việt Nam nghiên cứu và phát triển, giải quyết bài toán duy trì định danh của nhiều đối tượng khi di chuyển, bị che khuất hoặc xuất hiện trong môi trường phức tạp. Đến tháng 6, một công nghệ khác về nhận diện khuôn mặt bị che khuất tiếp tục được USPTO cấp bằng sáng chế hữu ích.

Đây là những chi tiết có sức nặng với hồ sơ “Make in Vietnam”, bởi chúng cho thấy đội ngũ Việt Nam không chỉ tích hợp mô hình có sẵn mà còn tham gia trực tiếp vào việc giải những bài toán nghiên cứu AI lõi và đưa kết quả đó vào ứng dụng.

“Make in Vietnam” không chỉ nằm ở nơi AI được viết ra

Nếu chỉ nhìn vào danh sách sản phẩm, Viettel AI có thể tạo cảm giác khá dàn trải: Cyberbot, Speech-to-Text, Text-to-Speech, OCR, eKYC, Computer Vision, Data Analytics, Digital Twin rồi tới LLM và AI Agent. Nhưng khi đặt các mảnh ghép cạnh nhau, một hướng phát triển tương đối rõ bắt đầu xuất hiện.

Đầu tiên là những công nghệ giúp máy tính nghe, nói, đọc và nhận biết. Tiếp đến là khả năng hiểu ngôn ngữ và dữ liệu, từ đó hình thành những trợ lý ảo chuyên biệt. Và hiện nay, với LLM cùng AI Agent, hệ thống đang tiến đến khả năng phân tích và thực hiện những chuỗi nhiệm vụ phức tạp hơn.

Quan trọng hơn, nhiều công nghệ trong số đó đã được đưa vào những bài toán rất cụ thể của Việt Nam: đọc và hiểu dữ liệu pháp luật, hỗ trợ cán bộ hành chính, xác thực căn cước, phục vụ ngân hàng hay tự động hóa hàng triệu cuộc gọi. Bởi vậy, điểm nổi bật của Viettel AI trong hạng mục “Sản phẩm AI Make in Vietnam tiêu biểu” không nhất thiết nằm ở một chatbot hay một mô hình 120 tỷ tham số riêng lẻ. Sức nặng đến từ khả năng xây dựng một chuỗi công nghệ AI từ nghiên cứu, hạ tầng, mô hình lõi đến sản phẩm và triển khai thực tế.

Từ Cyberbot của những năm đầu, công nghệ nhận diện khuôn mặt được NIST đánh giá, những bằng sáng chế AI tại Mỹ cho đến LLM tiếng Việt 120 tỷ tham số và thế hệ AI Agent đang được xây dựng, Viettel AI cho thấy hành trình tiến dần từ ứng dụng AI đến làm chủ AI.

Và khi những công nghệ ấy có thể hiểu tiếng Việt, khai thác dữ liệu Việt Nam và giải quyết những bài toán chỉ tồn tại trong bối cảnh Việt Nam, đó cũng là lý do Viettel AI trở thành một trong những ứng viên có sức nặng cho hạng mục “Sản phẩm AI Make in Vietnam tiêu biểu” tại Better Choice Awards 2026.